Ls Hùng trả lời báo chí vụ bỏ thuế khoán thế nào?
| MC dẫn | Kính thưa quý vị, Bộ Tài chính vừa có Quyết định 3389 phê duyệt Đề án chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán. Theo đó, từ ngày 1/1/2026, nhà điều hành sẽ chấm dứt hoàn toàn phương thức thu thuế khoán với hộ kinh doanh và chuyển sang quản lý theo phương pháp tự kê khai, nộp thuế. Đây là bước cải cách lớn, thể hiện quyết tâm minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và công bằng về nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, khi bỏ khoán, nhiều vấn đề pháp lý nảy sinh như hộ kinh doanh buộc phải có chứng từ đầu vào, đầu ra; phải sử dụng hóa đơn điện tử; thậm chí có thể phải đăng ký theo mô hình doanh nghiệp để đủ điều kiện khấu trừ thuế. Liệu họ đã sẵn sàng? Và pháp luật hiện hành đã đủ khuôn khổ cho quá trình chuyển đổi này hay chưa? Để hiểu hơn về chủ đề toạ đàm ngày hôm nay, xin mời quý vị và các bạn theo dõi phóng sự mà chúng tôi đã thực hiện. |
| Phát phóng sự | Đề án quy định rõ 3 nhóm hộ kinh doanh và các điểm mới trong chuyển đổi phương pháp tính thuế sau khi xóa bỏ thuế khoán. Nhóm 1 là các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 200 triệu đồng một năm. Nhóm này được miễn nộp thuế giá trị gia tăng, thu nhập cá nhân. Họ cũng không cần áp dụng sổ sách kế toán phức tạp nhưng vẫn phải thực hiện kê khai định kỳ. Các hộ này có thể lựa chọn kê khai 2 lần một năm vào đầu và giữa/cuối năm hoặc chọn thời điểm phù hợp. Nhóm 2 là các hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đến dưới 3 tỷ đồng. Nhóm này áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu như hiện hành. Mức thuế suất theo ngành nghề được quy định rõ, gồm: 1% cho phân phối, cung cấp hàng hóa; 5% cho dịch vụ, xây dựng không bao thầu vật liệu; 3% cho sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu vật liệu; và 2% cho hoạt động kinh doanh khác. Nhóm 3 là các hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng một năm. Nhóm này bắt buộc phải áp dụng phương pháp khấu trừ thuế giá trị gia tăng, trong đó khoản phải nộp bằng thuế giá trị gia tăng đầu ra trừ cho đầu vào. Mức thuế thu nhập cá nhân được tính 17% trên tổng lợi nhuận. Trong đó, lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí hợp lý. |
| Chèn clip chuyển | |
| PV 1 | Thưa Luật sư, từ góc nhìn pháp lý, Luật sư đánh giá thế nào về việc xóa bỏ thuế khoán sau nhiều năm áp dụng ở Việt Nam? Việc này có phải là một bước chuyển mang tính thể chế trong quản lý nghĩa vụ thuế của cá nhân kinh doanh? Dưới góc độ pháp lý, tôi cho rằng việc xóa bỏ thuế khoán là một bước chuyển mang tính thể chế, chứ không đơn thuần là thay đổi cách thu thuế. Thuế khoán phù hợp với giai đoạn kinh tế nhỏ lẻ, nhưng về bản chất là cơ chế ấn định hành chính, thiếu minh bạch, phụ thuộc nhiều vào đánh giá chủ quan và dễ phát sinh tranh chấp. Khi chuyển sang cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế, Nhà nước đang áp dụng đúng nguyên tắc quản lý thuế hiện đại: quản lý dựa trên dữ liệu, hóa đơn, chứng từ và trách nhiệm pháp lý của người nộp thuế. Về mặt thể chế, điều này cho thấy hộ kinh doanh không còn đứng ngoài khuôn khổ quản lý thuế chung, mà từng bước được đặt trong cùng hệ thống chuẩn mực với doanh nghiệp, ở mức độ phù hợp với quy mô. Qua đó, tạo sự công bằng hơn trong thực hiện nghĩa vụ thuế và trong môi trường cạnh tranh. Tuy nhiên, đây là sự thay đổi lớn, tác động đến hàng triệu hộ kinh doanh. Nếu thiếu lộ trình, thiếu hướng dẫn và cơ chế hỗ trợ phù hợp, rủi ro pháp lý và chi phí tuân thủ có thể tăng cao. Vì vậy, cùng với việc bỏ thuế khoán, pháp luật cần được hoàn thiện đồng bộ để quá trình chuyển đổi diễn ra thực chất và bền vững. |
| PV 2 | Vậy khi thuế khoán bị xóa bỏ, hộ kinh doanh sẽ gánh thêm hay giảm bớt trách nhiệm pháp lý nào so với trước đây? Nếu kê khai sai, hoặc cố tình giấu doanh thu, họ có thể bị xử lý theo quy định nào của pháp luật? Khi thuế khoán bị xóa bỏ, về bản chất trách nhiệm pháp lý của hộ kinh doanh sẽ tăng lên, không phải vì Nhà nước “siết” hơn, mà vì cơ chế quản lý đã chuyển từ ấn định sang tự chịu trách nhiệm pháp lý về số liệu kê khai. Trước đây, với thuế khoán, nghĩa vụ của hộ kinh doanh chủ yếu dừng lại ở việc nộp đúng số tiền đã được cơ quan thuế ấn định. Trách nhiệm chứng minh doanh thu, chi phí gần như không đặt nặng lên người kinh doanh. Khi bỏ khoán, hộ kinh doanh phải kê khai trung thực doanh thu, sử dụng hóa đơn điện tử, lưu giữ chứng từ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ thuế do mình lập. Nếu hộ kinh doanh kê khai sai, khai không đầy đủ hoặc vi phạm nghĩa vụ thuế sau khi xóa bỏ thuế khoán hộ kinh doanh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, bao gồm truy thu số thuế thiếu, tiền chậm nộp và tiền phạt tương ứng với mức độ vi phạm theo quy định hiện hành là Luật Quản lý thuế và Nghị định số 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 quy định xử phạt hành chính về thuế và hóa đơn. Đồng thời, để đồng bộ với cơ chế quản lý mới, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 310/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 16 tháng 01 năm 2026, tiếp tục quy định các biện pháp xử phạt hành chính đối với hộ kinh doanh kê khai sai, gian lận, sử dụng hóa đơn không đúng quy định, hoặc vi phạm các nghĩa vụ về chứng từ, sổ sách kế toán. Trường hợp cố tình giấu doanh thu, sử dụng hóa đơn không hợp pháp, hoặc lập hồ sơ khai thuế gian dối, hành vi này có thể bị xử phạt ở mức nặng hơn; và nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự, với mức xử lý từ phạt tiền đến phạt tù, tùy theo số tiền thuế trốn và tính chất, mức độ vi phạm. |
| PV 3 | Theo quy định hiện hành, việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai dựa trên chứng từ đòi hỏi hộ kinh doanh phải có hóa đơn đầu ra đầu vào. Nhưng trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ không đủ điều kiện lập chứng từ. Pháp luật có hướng dẫn cụ thể nào để họ thực hiện nghĩa vụ này mà không bị vướng mắc? Khi chuyển từ thuế khoán sang cơ chế kê khai dựa trên chứng từ, hộ kinh doanh bắt buộc phải có hóa đơn đầu ra và chứng từ đầu vào để kê khai và tính thuế. Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa đủ điều kiện lập chứng từ, chưa quen với hóa đơn điện tử hoặc chưa có phần mềm kế toán, nên pháp luật đã có hướng dẫn linh hoạt để họ thực hiện nghĩa vụ mà không bị vướng mắc. Cụ thể, Thông tư 32/2025/TT-BTC hướng dẫn về hóa đơn, chứng từ theo Luật Quản lý thuế, mở rộng đối tượng được ủy nhiệm lập hóa đơn và quy định nội dung, ký hiệu hóa đơn phù hợp với hộ kinh doanh. Cùng với đó, Nghị định 123/2020/NĐ‑CP là văn bản nền tảng về hóa đơn và chứng từ, còn Nghị định 70/2025/NĐ‑CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123 để hoàn thiện khung pháp lý, trong đó nêu rõ các điều kiện áp dụng hóa đơn điện tử, hình thức lập hóa đơn, và các đối tượng bắt buộc phải kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Mới đây, Bộ Tài chính lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định việc kê khai, tính thuế và khấu trừ thuế, sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (sau đây gọi tắt là dự thảo Nghị định). Theo dự thảo Nghị định này, Bộ Tài chính đã hướng dẫn cụ thể hơn về việc sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Theo đó: - Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 01 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP. - Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm dưới 01 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện từ khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Trường hợp đáp ứng điều kiện về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin và có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì cơ quan thuế khuyến khích và hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hỏa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì thực hiện khai và nộp thuế trước khi được cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh giao dịch bản hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Như vậy, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 01 tỷ đồng không bắt buộc dùng hóa đơn điện tử từ 01/01/2026 khi xóa bỏ thuế khoán, trừ trường hợp có nhu cầu và đáp ứng điều kiện về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin. |
| PV 4 | Nhiều hộ kinh doanh nhỏ, đặc biệt là hộ buôn bán truyền thống, lo ngại việc kê khai thuế điện tử sẽ phức tạp và dễ sai sót. Dưới góc độ pháp lý, nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ và bảo vệ pháp lý ra sao để tránh tình trạng vô tình vi phạm khi người dân chưa quen với quy trình kê khai mới? Để hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ, đặc biệt là các hộ buôn bán truyền thống, nhà nước đã thiết lập cơ chế linh hoạt và bảo vệ pháp lý nhằm giảm rủi ro vô ý vi phạm khi kê khai thuế điện tử. Theo Thông tư 32/2025/TT-BTC và Dự thảo Nghị định thì hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc từ máy tính tiền kết nối cơ quan thuế, có thể dùng hóa đơn điện tử đơn giản hoặc hóa đơn giấy theo hướng dẫn. Đồng thời, cơ quan thuế cung cấp tập huấn, hướng dẫn kê khai, tư vấn trực tuyến, và áp dụng xử phạt linh hoạt, xem xét lỗi vô ý, giúp người dân thích nghi dần với quy trình mới mà không bị xử lý hình thức ngay khi chưa quen. |
| PV 5 | Dưới góc độ chuyên môn, Luật sư đánh giá thế nào về rủi ro pháp lý tiềm ẩn khi chuyển sang cơ chế quản lý thuế mới, đặc biệt trong việc bảo mật dữ liệu, xác thực doanh thu và xử lý tranh chấp thuế? Theo Luật sư, hành lang pháp lý hiện nay đã đủ chặt chẽ chưa, hay cần bổ sung quy định mới để bảo đảm quyền lợi của cả cơ quan thuế và người nộp thuế? Việc chuyển sang cơ chế quản lý thuế mới dựa trên kê khai chứng từ điện tử mang theo một số rủi ro pháp lý tiềm ẩn. Về bảo mật dữ liệu, thông tin doanh thu, chi phí, hóa đơn và tài khoản của hộ kinh doanh được lưu trữ trên hệ thống điện tử của cơ quan thuế, nên nếu hệ thống chưa hoàn thiện hoặc người dùng chưa thành thạo sẽ có nguy cơ rò rỉ, mất mát dữ liệu hoặc truy cập trái phép. Về xác thực doanh thu và chứng từ, hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa quen với hóa đơn điện tử hoặc chưa đầy đủ chứng từ có thể kê khai sai, dẫn đến khó khăn trong việc xác định nghĩa vụ thuế thực tế. Điều này cũng làm tăng nguy cơ tranh chấp thuế khi cơ quan thuế đối chiếu hóa đơn, chứng từ, hoặc áp dụng biện pháp xử phạt. Về hành lang pháp lý, hiện nay với Luật Quản lý thuế 2019, Nghị định 123/2020/NĐ‑CP, Nghị định 70/2025/NĐ‑CP và Thông tư 32/2025/TT-BTC, đã có những cơ chế linh hoạt, hướng dẫn sử dụng hóa đơn điện tử, ủy nhiệm lập hóa đơn, và quy định xử phạt linh hoạt theo mức độ lỗi. Tuy nhiên, theo đánh giá chuyên môn, vẫn cần bổ sung và làm rõ hơn các quy định về bảo mật dữ liệu, xác thực chứng từ, lưu trữ và quyền giải trình khi tranh chấp, nhằm bảo đảm đồng thời quyền lợi của cơ quan thuế và người nộp thuế, giảm rủi ro phát sinh tranh chấp và sai sót trong quá trình triển khai cơ chế mới. |
| MC chuyển qua phóng sự | |
| Phát phóng sự | Tóm tắt luật |
| Chèn clip chuyển | |
| MC kết |
Kính thưa quý vị và các bạn, Việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ là thay đổi cách thu thuế, mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý kinh tế. Khi mọi hoạt động kinh doanh đều được ghi nhận, minh bạch và phản ánh đúng giá trị thực, đó cũng là lúc hộ kinh doanh được nhìn nhận đúng vai trò trong nền kinh tế. Song, để cải cách thuế đi vào thực chất, rất cần một hành lang pháp lý rõ ràng, ổn định và thân thiện, giúp hộ kinh doanh tuân thủ mà không bị quá tải nghĩa vụ hành chính. Để xem lại toàn bộ chương trình, quý vị có thể vào videophapluat.baophapluat.vn, fanpage, youtube và tiktok của Video Pháp Luật. Rất mong gặp lại quý khán giả trong những chủ đề tiếp theo. Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn Nhà tài trợ chính- Công ty Cổ phần Acecook Việt Nam đã đồng hành cùng chương trình này. Mọi ý kiến thắc mắc, liên hệ với Tọa Đàm Pháp Luật Trực Tuyến, vui lòng gửi về: - 200C Võ Văn Tần, Phường Bàn Cờ, TPHCM - ngoài ra, quý vị có thể gửi thông tin về email: info.videophapluat@gmail.com; |