Câu 1: Trường hợp này cưỡng đoạt 6.000.000 đồng thì có thể áp khoản 1 tội Cưỡng đoạt tài sản?
Căn cứ theo khoản 1 Điều 170 Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025 quy định:
“Điều 170. Tội cưỡng đoạt tài sản
1. Người nào đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.”
Chúng ta thấy xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người khác. Căn cứ theo Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Mèo là một “vật”, do đó là tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của chủ nuôi. Hành vi uy hiếp tinh thần: Việc đe dọa giết mèo nếu không đưa tiền là “thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần” theo khoản 1 Điều 170. Không cần phải đe dọa tính mạng con người; chỉ cần làm người bị hại lo sợ buộc phải giao tiền. Mục đích chiếm đoạt tài sản: Yêu cầu chuyển 6.000.000 đồng để được trả lại mèo thể hiện rõ mục đích chiếm đoạt rõ ràng. (tuy nhiên cần lưu ý: Tội cưỡng đoạt tài sản không đặt ra mức định lượng tối thiểu về giá trị tài sản ở khoản 1)
Do đó, nếu chứng minh được: Có hành vi đe doạ, có yêu cầu chuyển tiền và có mục đích chiếm đoạt thì đủ yếu tố cấu thành tội “Cưỡng đoạt tài sản” theo Khoản 1 Điều 170 BLHS với hung hình phạt từ 01 đến 05 năm tù.
Câu 2: Ngoài ra sẽ làm rõ thêm trách nhiệm về việc có biết đây là tài sản do phạm tội mà có hay không và công an sẽ xác minh danh tính chủ lò mổ để làm rõ có biết đây là mèo bị trộm hay không?
Căn cứ theo khoản 1 Điều 323 Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025 quy định:
“Điều 323. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có

Vấn đề cần làm rõ: Yếu tố “biết rõ” đây là dấu hiệu bắt buộc để cấu thành tội phạm theo Điều 323 và Cơ quan điều tra phải chứng minh người chứa chấp/tiêu thụ: Biết rõ tài sản là do phạm tội mà có; Vẫn cố ý nhận giữ, mua bán, tiêu thụ. Việc “biết rõ” có thể được xác định thông qua: Giá mua bất thường; Giao dịch lén lút; Không có giấy tờ, nguồn gốc hợp pháp; Tin nhắn, lời khai thể hiện sự nhận thức về nguồn gốc bất hợp pháp.
Do đó, nếu không chứng minh được yếu tố “biết rõ” thì không đủ căn cứ xử lý theo Điều 323 BLHS.
Trách nhiệm của chủ lò mổ :
Trường hợp 1: Chủ lò mổ không biết
Nếu mua bán bình thường và không có dấu hiệu biết là tài sản phạm pháp thì không cấu thành “Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có” theo Điều 323 của Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025
Trường hợp 2: Biết rõ nhưng vẫn thu mua
Có thể bị xử lý về “Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có” theo Điều 323 của Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025
Trường hợp 3: Có sự bàn bạc, thỏa thuận từ trước
Nếu có căn cứ cho thấy: có sự thống nhất trước với người trộm về việc giữ, tiêu thụ hoặc khai thác con mèo và có phân công vai trò cụ thể. Khi đó không xử lý theo Điều 323, mà xác định là đồng phạm tội trộm cắp tài sản theo Điều 17 Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025. Vì hành vi tiêu thụ đã là một phần của kế hoạch phạm tội ngay từ đầ
Câu 4: Nếu có dấu hiệu thì có thể xem xét thêm hành vi tiêu thụ tài sản phạm tội và trộm cắp đối với những người khác không?
Trong vụ việc này, ngoài hành vi cưỡng đoạt tài sản (Điều 170 BLHS), nếu quá trình điều tra xác định có sự tham gia của các cá nhân khác trong việc bắt giữ, mua bán, hoặc tiêu thụ con mèo biết rõ là tài sản do phạm tội mà có, thì có thể xem xét trách nhiệm hình sự về các tội danh sau:

“Điều 173. Tội trộm cắp tài sản
1. Người nào trộm cắp tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 174, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại.”
Điều kiện áp dụng: để xử lý về tội Trộm cắp tài sản cần xác định:
+ Có hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản bắt mèo của người khác mang đi khi không được sự đồng ý của chủ sở hữu là hành vi chiếm đoạt trái phép.
+ Giá trị tài sản: giá trị con mèo từ 2 triệu đồng trở lên thì đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 173. Nếu dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc trường hợp quy định tại điểm a, b, c, d khoản 1 Điều 173 thì vẫn có thể xử lý hình sự.

Căn cứ theo khoản 1 Điều 323 Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025 quy định:
“Điều 323. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có

Yếu tố bắt buộc là “Biết rõ”, đây là yếu tố quan trọng nhất. Cơ quan điều tra phải chứng minh người tiêu thụ: biết rõ tài sản là do trộm cắp mà có hoặc có căn cứ thể hiện họ nhận thức được nguồn gốc bất hợp pháp. Việc “biết rõ” có thể được chứng minh thông qua: Giá mua thấp bất thường; giao dịch lén lút; tin nhắn, lời khai thể hiện sự nhận thức về việc tài sản do trộm cắp;
Do đó, nếu không chứng minh được yếu tố “biết rõ” thì không đủ căn cứ xử lý theo Điều 323 BLHS.
Kết luận: Trong vụ việc này hành vi đe dọa để lấy 6.000.000 đồng có thể cấu thành Tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025 và Cơ quan điều tra cần làm rõ nguồn gốc con mèo và vai trò của các cá nhân liên quan. Tùy vào kết quả xác minh, có thể xem xét thêm: Tội trộm cắp tài sản theo Điều 174 và Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo Điều 323 Luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025.
Cảm ơn ls Trần Minh Hùng – PV BÁO DÂN TRÍ